Drugsfabels

Het artikel ‘Een paar keer per jaar cocaïne snuiven kan geen kwaad en andere feiten (of fabels) over roesmiddelen’ in De Morgen lijkt op het eerste gezicht een evenwichtige discussie over drugsgebruik in België te bieden. Toch gaat het voorbij aan de complexe realiteit. Hoewel enkele waardevolle inzichten worden gepresenteerd, wordt het gevaar van drugsgebruik te veel geminimaliseerd en blijven de vernietigende gevolgen voor onze samenleving onderbelicht.

In De Morgen worden alcohol en drugs vaak vergeleken om aan te tonen dat we drugs moeten legaliseren. Het klopt dat alcohol diepgeworteld is in onze cultuur en dat onze omgang ermee ambivalent is: we erkennen de schadelijke gevolgen, maar tolereren alcoholgebruik gewoonlijk.

Toch mogen we niet blind zijn voor de nuances. Als samenleving maken we voortdurend afwegingen tussen vrijheid en regulering, waarbij risico’s zorgvuldig worden beoordeeld.

Alcohol

Hoewel alcohol aanzienlijke maatschappelijke schade aanricht, rechtvaardigt dat niet de legalisering van andere potentieel schadelijkere middelen.

Alcohol wordt in de meerderheid van de gevallen verantwoord geconsumeerd. Bij cocaïne, xtc en heroïne is dat niet zo. Dat zijn geen onschuldige feestgenoten, maar vergif dat niet alleen de fysieke maar ook de mentale gezondheid aantast. Kunnen we werkelijk dezelfde mate van verantwoordelijkheid verwachten van de recreatieve druggebruiker als van de gemiddelde drinker?

Bovendien geeft het artikel zelf toe dat het lastig is te definiëren wanneer iemand van een recreatieve naar een problematische gebruiker afglijdt. Dat is een belangrijk punt, want het benadrukt de onzekerheid van het zogenaamde ‘verantwoord gebruik’. Wat begint als een ogenschijnlijk onschuldig experiment, mondt vaak uit in verslaving en de verwoesting die daarmee gepaard gaat.

Zwarte markt

Een ander veelgehoord argument voor de legalisatie van drugs is dat dat de criminaliteit zou verminderen door de zwarte markt te elimineren. Een misleidende belofte, vooral in het complexe België. Als internationaal knooppunt van drugshandel zal ons land nooit volledig controle krijgen over de criminele netwerken die onze straten en jongeren beheersen. De zwarte markt zal zich aanpassen, wat leidt tot nieuwe vormen van criminaliteit.

Dat zie je ook in landen die geprobeerd hebben drugs te reguleren. Criminele netwerken hergroeperen zich, vaak met nog gevaarlijkere middelen en ergere gevolgen. De criminaliteit verdwijnt niet maar verschuift, en het gebruik neemt toe. Legalisatie creëert niet alleen een omgeving waarin de staat faalt in het beschermen van de gezondheid, maar normaliseert ook het drugsgebruik. Eens je de voordeur openzet, krijg je die niet meer dicht. Dat weten we sinds de drooglegging.

Waakzame samenleving

Het idee van regulering en zelfs legalisatie van drugs is een gevaarlijke route die we niet mogen inslaan. In plaats van toe te geven aan de verleiding van legalisatie, moeten we als samenleving vasthouden aan een verantwoordelijk drugsbeleid, gebaseerd op drie pijlers: handhaving, preventie en zorg. Dat betekent voorkomen waar mogelijk, helpen waar nodig en bestraffen waar dat moet.

Onze samenleving is als een wijngaard die beschermd moet worden tegen rotte vruchten. De verleidelijke roep om legalisatie mag ons zicht op de realiteit niet vertroebelen. Drugs zijn een kanker in onze samenleving, geen kans om winst te maximaliseren. Laten we met een nuchtere blik kiezen voor een toekomst waarin verantwoordelijkheid en gezondheid op de eerste plaats staan.

(Verschenen in Doorbraak op 26/01/2025)