Gene zwans, Nederlands is de schooltaal

Laten we op de speelplaats andere talen toe dan het Nederlands? Mogen leerlingen van niet-Vlaamse afkomst hun ‘moedertaal’ importeren in de klas, of laten ze die beter achter aan de schoolpoort? Relevante vragen, want het nieuwe schooljaar ging van start en het Gentse stadsbestuur promoot al jaren actief het gebruik van andere talen dan het Nederlands op school. Dat is niet in het belang van de kinderen. Tijd voor een taalactieplan om de Nederlandse taalkennis te versterken in de Gentse scholen.

Het Gentse stadsbestuur (Groen, Open Vld, Vooruit en cd&v) voerde de voorbije legislatuur een thuistaalbeleid in het onderwijs. In een beleidsnota riep de toenmalige Groen-schepen voor Onderwijs Elke Decruynaere (nu opgevolgd door Evita Willaert) op tot een klasaanbod aan boeken, tijdschriften en apps aangepast aan de thuistalen van de leerlingen. Met andere woorden: spreekt een kind thuis Turks, Bulgaars of Pools, dan kan dat in de klas in de Arteveldestad ook. Groen Gent wil dit beleid de komende zes jaar voortzetten. Dat mogen we niet laten gebeuren.

Meertaligheid is een troef, maar in een stedelijke context, waar diversiteit groot is, is ook de nood aan één verbindende onderwijstaal groot. In Vlaanderen is dat het Nederlands. Dat is geen detail, maar een sociaal verhaal. Als je wil dat kinderen gelijke kansen krijgen, is een goede kennis van het Nederlands fundamenteel. Zo spreekt een derde van de Gentse kinderen thuis een andere taal dan Nederlands. Bovendien heeft één op de zes kleuters onvoldoende Nederlands onder de knie om de oversteek te maken naar het eerste leerjaar. Volgens cognitief psycholoog Wouter Duyck (UGent) liggen Nederlands-onkundige kinderen tegen hun vijftiende gemiddeld een volledig schooljaar achter op hun Nederlandssprekende leeftijdsgenoten.

Dat kinderen thuis in een uitsluitend anderstalige omgeving leven ligt niet aan hen. Zij mogen daar dan ook niet het slachtoffer van worden. Daarom is het zo belangrijk dat er op school Nederlands wordt gesproken. Om die reden moeten kinderen vanaf drie jaar naar school gaan, zodat ze al spelenderwijs onze omgangstaal leren. Dit vraagt een engagement van zowel nieuwkomer als de ontvangende gemeenschap: de toekomst van het kind ligt in Vlaanderen.

De toren van Babel

Het belang van het Nederlands op school wordt nog groter wanneer we beseffen dat de school voor veel kinderen de enige plaats is waar ze in contact komen met onze taal. Maar ook praktisch roept een thuistaalbeleid heel wat vragen op. Hoe kan een leerkracht toezicht houden als hij niet begrijpt wat er gezegd wordt? Wat als een leerling, of leraar, gepest of beledigd wordt in een voor de leraar onbegrijpelijke taal? Of wat als de ‘Russische kindjes’ zich verenigen tegen de ‘Oekraïense’, en vice versa? Als dat ene Bulgaarse kindje het andere in het Bulgaars uitleg geeft, klopt die dan? Of verwachten we van leerkrachten dat ze alle talen kennen? Arabisch, Berbers, Turks, Albanees, Bosnisch, Spaans en Pools? En waar trekken we de grens? Valt de Oekraïner uit de boot?

De praktische uitdagingen zijn niet de enige zorg. Een ander, misschien nog groter risico, is dat dit beleid segregatie in de hand werkt. Er bestaat een reëel gevaar dat leerlingen zich isoleren in taalgroepen dat leerlingen zich isoleren in taalgroepen, wat een rem zet op de sociale cohesie en integratie. Zo gaf de Gentse onderwijsschepen instructies om kinderen die thuis dezelfde taal spreken samen te zetten in aparte groepjes. Maar willen we dat ‘Marokkaanse kindjes’ met de ‘Marokkaanse kindjes’ spelen en de ‘Turkse’ met de ‘Turkse’? Waarom dan niet meteen ook aparte klassen per land of regio van herkomst? Dat is niet mijn toekomstbeeld. Ik kies liever voor een warm en inclusief Gent waar niet afkomst, maar toekomst telt.